Toen ik uitsprak dat ik baalde van mijn eigen slechte gewoonte (om bij vlagen veeeel te laat op te blijven) kreeg ik te horen dat ik ‘nou eenmaal zo ben’. En dat ik vooral ‘van mezelf moest leren houden’.

Prachtige woorden natuurlijk, maar het geval wilde dat ik eigenlijk al best wel van mezelf was gaan houden… en diep van binnen voelde ik, dat ik in wezen helemaal niet ‘zo’ was. En ook niet ‘zo’ wilde zijn. Waarom baalde ik anders zo van mijn eigen gedrag? Toch dacht degene met wie ik praatte blijkbaar ‘dat ik nou eenmaal zo ben’. En dat hoor je best vaak: ‘niks van aantrekken, zo is hij nou eenmaal.”

‘Klopt dat wel?’ vroeg ik me toen af. Zijn we nou eenmaal zo? Welnee! Alles veranderd immers altijd! Dus wij ook. Er waren tientallen, zo niet honderden voorbeelden te geven van dingen die er aan mij veranderd waren. Behalve dan dat gedrag waar ik zo van baalde. Dat was er echt al veel te lang. En het hield me tegen om echt mezelf te zijn… Dus vroeg ik me af waarom juist dat gedrag niet leek te veranderen. Gewoon iets anders gaan doen leek in die gevallen onmogelijk. Hoe komt dat? Waarom blijven we vast zitten in bepaalde gewoontes, korte lontjes of onderdanige houdingen? Waarom reageerde ik in die gevallen vrijwel de hele tijd automatisch? En niet zoals ik vooraf had bedacht te zullen gaan doen?

Het antwoord dat ik daarop vond is: omdat je stresssysteem je juist bij die ongewenste gewoontes de hele tijd laat vechten, vluchten, verstijven of volgen (aanpassen). Vier primaire stressreacties waar wij mensen vele beschaafde vormen voor hebben gevonden, die we de hele tijd uitvoeren. Een verlegen kind achter moeders rokken? Vluchtreactie! Je buurvrouw met haar korte lontje? Vechtreactie! Die kouwe arrogante die je wel eens tegenkomt? Zou zomaar een verstijvingsreactie kunnen zijn. En toch weer ja zeggen terwijl je eigenlijk helemaal niet wil…? Dat is een van de vele, vele vormen van volgen of aanpassen…

Van volgen dacht ik eerst dat het geen stressreactie was, maar gewoon netjes ofzo, beleefdheid. Maar er is een groot verschil tussen ‘je afstemmen op de ander’ en ‘je aanpassen aan die ander’… Dat drong tot me door toen iemand mij het voorbeeld gaf van een gemoedelijk gezin dat in een hutje op de hei woont. Op een dag kwam er een rover aangereden op zijn paard. Hij doodde de man en trok bij de vrouw en kinderen in het hutje. Vechten had voor de vrouw geen zin, de rover was beduidend beter bewapend en getraind dan zij en ze wilde blijven leven voor haar kinderen die nu alleen haar nog hadden. Vluchten leek een goede optie, maar de rover zou te paard veel sneller zijn dan zij te voet met de kinderen, en de gevolgen niet te overzien. En van het verstijven, wat ze in eerste instantie had gedaan, was de situatie nou ook niet bepaald beter worden. Dus kon ze niks anders doen dan zich aanpassen, de rover gunstig stemmen, het hem naar de zin maken en wachten tot er een moment zou komen waarop ze bij een vecht- of vluchtpoging wel in het voordeel zou zijn…

Voor veel mensen is deze ‘rover’, in andere, soms afgezwakte vorm, aan de orde van de dag. Letterlijk of alleen maar als gedachten in je hoofd. Die zijn een overblijfsel van een ‘rover’ die in het echt allang weer vertrokken is. Maar voor je stresssysteem is de dreiging even echt! Iedereen heeft hier in meer of mindere mate mee te maken. Door de manier waarop onze prestatiemaatschappij is ingericht zijn er nauwelijks mensen zònder een beetje chronische stress. Het staat niet voor niets op de nominatie als ‘volksziekte nummer 1’… In ernstige mate spreken we zelfs van toxische stress (zie filmpje). In mijn beleving is toxische stress hetzelfde als een (C)PTSS ((chronische of complexe) posttraumatische stress stoornis). Toch wordt dat vaak niet zo herkend.

Dat komt enerzijds omdat we elkaar dus vertellen ‘dat we nou eenmaal zo zijn’, waardoor we denken dat deze stressreacties gewoon karaktertrekken zijn. Anderzijds komt het om dat de meeste mensen PTSS eigenlijk alleen kennen van oorlogsveteranen en mensen in gevaarlijke beroepen (bijv. hulpdienstmedewerkers). Maar deze mensen zijn allemaal getraind om te handelen, of zelfs vechten. Hun PTSS uit zich dus in handelen of vechtreacties. Die vallen wel op. Maar mensen die geneigd zijn zich overmatig terugtrekken (vluchten), mensen die niet handelen of reageren (verstijven) en mensen die zich overmatig aan hun omgeving aanpassen (volgen), die vallen veel minder op. Want doet niet iedereen daar wel iets van? Ja… en dat is dus ook meteen het grote probleem. We leven in een stressmaatschappij en we vertellen elkaar dat dat nou eenmaal zo is… Met alle gevolgen van dien…

Want dat klinkt alsof er niks meer aan te doen is. Alsof die automatische reacties, gestuurd door het meest primaire deel van ons brein voor altijd vastliggen. En het leven ‘nou eenmaal’ zo gaat. Maar niets is minder waar! Want je stresssysteem valt te resetten! Programmering voor programmering kan je je stresssysteem leeghalen, waardoor het ook nog eens veel doeltreffender reageert als er echt een rover op je pad verschijnt. Het goede nieuws is dat dat resetten helemaal niet zo moeilijk is. Je kunt het zelfs voor een groot deel zelf. Het slechte nieuws is dat je stresssysteem zich alleen laat resetten als het zich veilig voelt. En dat maakt het lastig. Want met zo’n rover in je hoofd ben je soms bij jezelf niet eens veilig…

“Trauma is not what happens to us, but what we hold inside in the absence of an empathetic whitness,” zei Peter Levine. Trauma is niet wat ons overkomen is, maar wat we vanbinnen vasthouden omdat er geen empathische getuige aanwezig was. Dat is wat het veilig maakt. Een empathische getuige. Ik heb aan den lijve ondervonden wat een verschil dat maakt. Toen ik in 2013 informatie kreeg over de werking van ons stresssysteem en hoe dat ons gedrag beïnvloed vielen vele puzzelstukjes op hun plek. Dus ben ik sindsdien bezig mijn eigen stresssysteem te resetten en de werking ervan op een nieuwe manier te bekijken, ervaren en in kaart brengen. Zo heb ik een hele nieuwe kijk op stress, (C)PTSS en onze maatschappij ontwikkeld. En heb ik en passant bij mezelf naast een ruime 1000 stressprogrammeringen ook een ruim 10-tal PTSS-sen, en de enkele CPTSS, die ik bleek te hebben, gereset. Ook heb ik de cliënten in mijn praktijk geleerd hun stresssysteem te resetten.

Het gevolg is dat wij nu allemaal dingen ondernemen die we eerder nooit voor mogelijk had gehouden. Hele gedragspatronen zijn verdwenen uit ons leven. Simpelweg omdat we nu beschikking heb over manieren van reageren die eerder onbewust te gevaarlijk werden bevonden door ons stresssysteem.

De afgelopen 6 jaar heb ik steeds meer informatie gevonden en toegepast in deze methode, waar ook een gelijkwaardige verbinding met je empathische getuigen onderdeel van is. Ik noem dat Tribe, een plek waar we allemaal menselijk kunnen zijn. Herhaaldelijk gebleken dat mensen in een tribe zorgen en patronen los kunnen laten waar ze in hun eentje niet anders dan aan vast konden klampen. Over de werking van stress, en de wisselwerking met bewustzijn en tribe, kan je meer lezen in mijn e-book ‘Verrek, een blinde vlek’. Wil je liever direct aan de slag met het leren resetten van je eigen stresssysteem, lees hier dan meer over de training Auto-piloot UIT!. Of doe de ANDERE stresstest om inzicht te krijgen in hoeveel effect stress heeft op jouw mindset, bewustzijn en gedrag. Want de vraag is niet of je nou eenmaal zo bent (nee dus!) maar hoe jij wilt zijn.

Pin It on Pinterest

Share This